Geopolityczny przegląd miesiąca-wrzesień 2026
Zapraszamy do zapoznania się z Geopolitycznym przeglądem miesiąca września.
1. Umowa Unia Europejska – Mercosur – zaostrzenie przepisów.
Zdjęcie: Reuters/Cesar Olmedo
W dniu 3 września Unia Europejska postanowiła zawiesić import drobiu i wołowiny z Brazylii. Powodem tego jest brak przestrzegania przez Brazylię wymogów sanitarnych dotyczących żywności – w szczególności zasad dotyczących stosowania antybiotyków w hodowli.
Umowa Unia Europejska – Mercosur obowiązuje od 2025 roku, a jej celem jest ułatwienie wymiany handlowej pomiędzy obydwoma blokami handlowymi oraz nałożenie pewnych wymogów sanitarnych i jakościowych na produkty pochodzące z państw Mercosur.
2. Uderzenie rosyjskiego dronu w pociąg relacji Kijów – Warszawa i ataki hybrydowe blisko polskiej granicy z Ukrainą.
Zdjęcie: Wojtek Jargiło/PAP
W dniu 13 września w pociąg jadący z Kijowa do Warszawy uderzył rosyjski dron. Zdarzenie miało miejsce w zachodniej Ukrainie przy granicy z Polską w okolicach miejscowości Jagodzin. Pasażerowie
pociągu zostali ewakuowani, nikt z nich nie został ranny.
To jeden z wielu ataków hybrydowych dokonanych przez Rosję blisko polskiej granicy – rosyjskie drony uderzyły także w polską ciężarówkę oraz w stację benzynową w pobliżu granicy z Polską. W województwach lubelskim i podkarpackim zawyły syreny alarmowe w związku z atakami rosyjskimi w zachodniej Ukrainie.
Premier Donald Tusk poinformował również po rozmowie z szefem CIA, że najbliższe miesiące mogą być dla państw wschodniej flanki NATO bardziej niepewne np. biorąc pod uwagę większą możliwość ataków hybrydowych ze strony Rosji.
3. Jared Kushner i Steve Witkoff z wizytą Moskwie.
Zdjęcie: PAP/EPA
6 września Jared Kushner oraz Steve Witkoff – wysłannicy prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa ds. wojny w Ukrainie, spotkali się w Moskwie z prezydentem Rosji Władimirem Putinem. W spotkaniu tym uczestniczył także doradca Putina do spraw polityki zagranicznej Jurij Uszakow oraz Kiriłł Dmitriew – specjalny doradca ds. ekonomicznych. Spotkanie dotyczyło tematu zakończenia wojny w Ukrainie. Amerykańscy przedstawiciele wezwali do rozmów trójstronnych USA – Ukraina – Rosja. Następnie amerykańscy negocjatorzy udali się do Kijowa.
4. Unijny pakiet pomocy dla Ukrainy.
Zdjęcie: Ivan Marc/Shutterstock
We wrześniu państwa członkowskie Unii Europejskiej zaakceptowały pakiet pomocy militarnej dla Ukrainy w wysokości 6,6 miliarda euro. Pakiet ma obejmować 1 miliard euro na wspólny zakup broni dla Ukrainy, 4,7 mld na zwrot środków dla tych państw członkowskich, które dostarczają Ukrainie uzbrojenie oraz 900 milionów na misję szkolącą UE dla ukraińskich żołnierzy. Jest to kolejny pakiet pomocy militarnej dla Ukrainy ze strony Unii Europejskiej pochodzący z Europejskiego Funduszu na rzecz Pokoju. Środki te zostały uruchomione także dzięki głosowi Węgier, które za poprzedniego rządu blokowały wiele instrumentów pomocowych na rzecz Ukrainy.
5. Wybory landowe w Niemczech.
We wrześniu w trzech niemieckich landach – Saksonii – Anhalt, Meklemburgii – Pomorzu Przednim oraz w Berlinie. W Saksonii – Anhalt wybory do tamtejszego Landtagu wygrała prawicowa partia Alternatywa dla Niemiec (AfD) z wynikiem 43,8%. Drugie miejsce zajęła centro-prawicowa CDU z wynikiem 17,2%, a na trzecim miejscu znalazła się centro-lewicowa SPD, która zdobyła 9,3% głosów.
W Meklemburgii również wygrała AfD osiągając wynik 38,2%. Na drugim miejscu uplasowało się SPD, z kolei CDU pierwszy raz nie dostała się do parlamentu kraju związkowego z wynikiem poniżej 5%. Z kolei w Berlinie wygrała lewicowa partia Die Linke osiągając wynik 25,7% głosów, a na kolejnych miejscach uplasowały się CDU z wynikiem 18,8%, AfD z wynikiem 16,3%, Zieloni z wynikiem 14,3% i SPD z wynikiem 12,1%.
6. Zgromadzenie Ogólne ONZ w Nowym Jorku
Zdjęcie: PAP/Radek Pietruszka
W dniach 21-25 września odbyło się 81. sesja Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Podczas sesji Zgromadzenia Polskę reprezentowali Prezydent Karol Nawrocki oraz Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski.
Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski wygłosił
przemówienie skierowane do szefa rosyjskiego MSZ Sergieja Ławrowa. Swoje przemówienie z mównicy wygłosił również prezydent Karol
Nawrocki. Podczas sesji szef MSZ Radosław Sikorski spotkał się z Ministrem Spraw Zagranicznych Białorusi Maksymem Ryżenkowem. W trakcie sesji, odbyło się też spotkanie Ministra Spraw Zagranicznych Niemiec Johanna Wadephula z szefem rosyjskiego MSZ. Było to pierwsze spotkanie szefa niemieckiej dyplomacji z przedstawicielem Rosji od wybuchu pełnoskalowej wojny w 2022 r.
7. Odblokowanie środków europejskich dla Węgier.
We wrześniu Komisja Europejska postanowiła odblokować środki unijne dla Węgier – na początku 4,2 miliardy euro, które mają zostać
przeznaczone na szkolnictwo wyższe m.in. na wzmocnienie programu Erasmus+ i Horizon Europe. Odblokowane mają zostać środki z Europejskiego Funduszu Odbudowy (unijnych środków składających się z dotacji i pożyczek wprowadzonych z powodu kryzysu związanego z pandemią COVID-19) – Komisja Europejska zaakceptowała węgierski plan odbudowy – chodzi o 10 miliardów euro (6,5 mld euro dotacji oraz 3,5 mld euro w formie pożyczki).
Zdjęcie: John Thys/AFP/East News
Bibliografia:
1) PAP, U. Lesman, UE zablokowała import. Brazylia ostrzega, że odpowie własnymi sankcjami, Rzeczpospolita, 04.09.2026,
https://www.rp.pl/handel/art45096351-ue-zablokowala-import-brazylia-ostrzega-ze-odpowie-wlasnymi-sankcjami
2) J. Sochacka, R. Omachel, Rosyjski dron uderzył w lokomotywę pociągu Kijów – Warszawa w pobliżu przejścia granicznego. Polaków na pokładzie nie było, tvn24, 13.09.2026, https://tvn24.pl/swiat/rosyjski-dron-uderzyl-w-lokomotywe-pociagu-kijow-warszawa-w-poblizu-przejscia-granicznego-polakow-na-
pokladzie-nie-bylo-st9234636
3) W. Rodkiewicz, M. Menkiszak, K. Nieczypor, A, Kohut, Witkoff i Kushner w Moskwie oraz Kijowie: Biały Dom wznawia pośrednictwo pokojowe, Ośrodek Studiów Wschodnich, 07.09.2026, https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-07/witkoff-i-kushner-w-moskwie-oraz-kijowie-bialy-dom-wznawia
4) J. Liboreiro, EU countries agree to release long – stalled € 6.6 billion in military aid for Ukraine, Euronews, 25.09.2026, https://www.euronews.com/2026/09/25/eu-countries-agree-to-release-long-stalled-66-billion-in-military-aid-for-ukraine
5) K. Frymark, Niemcy: spektakularne zwycięstwo AfD w Saksonii-Anhalt, Ośrodek Studiów Wschodnich, 07.09.2026,
https://www.osw.waw.pl/pl/publikacje/analizy/2026-09-07/niemcy-spektakularne-zwyciestwo-afd-w-saksonii-anhalt
6) Ł. Jasiński, Zwycięstwo Die Linke i AfD w wyborach w Berlinie i Meklemburgii-Pomorzu Przednim, Polski Instytut Spraw Międzynarodowych, 23.09.2026,
https://www.pism.pl/publikacje/zwyciestwo-die-linke-i-afd-w-wyborach-w-berlinie-i-meklemburgii-pomorzu-przednim
7) Tagesschau, ABGEORDNETENHAUSWAH BERLIN 2026,
ERGEBNISSE, 21.09.2026,
https://www.tagesschau.de/inland/landtagswahlen/berlin/2026/ergebni sse
8) Council of the European Union, Press, Press Releases, Recovery and resilience facility: Council greenlights new plan for Hungary, 10.07.2026 https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2026/07/10/recovery-and-resilience-facility-council-greenlights-new-plan-for-hungary/
9) TVP Info, 4,2 mld euro dla Węgier na wyciągnięcie ręki. Teraz ruch Rady UE, 23.09.2026, https://www.tvp.info/95545530/ke-chce-odblokowac-wegrom-42-mld-euro-teraz-decyzja-rady-ue
Autor|: Krzysztof Zwierzchowski
